Susana Osorio-Mrożek - Meksyk od kuchni. Od Azteków do Adelity

„Jedzenie to najpiękniejszy dar”

Francuska dziennikarka i pisarka Maguelonne Toussaint-Samat napisała kiedyś, że historia jedzenia, jest w istocie historią ludzkości. Wydaje się, że rzeczywiście tak jest, a na poparcie tych słów mogę przywołać najnowszą książkę Susany Osorio-Mrożek pod tytułem Meksyk od kuchni. Od Azteków do Adelity. Trudno jest jednoznacznie określić cel jej powstania, gdyż lektura wywołuje sporo wątpliwości względem tego, czy miała to być publikacja historyczna, czy też kulinarna. Dzięki temu, jednak umyka jakiejkolwiek klasyfikacji, co z kolei sprawia, że można ją nazwać nie tylko ciekawą, ale przede wszystkim wyjątkową. No bo czemu nie można by opowiedzieć historii danego kraju wplatając w tę opowieść zmiany, jakie następowały w nawykach żywieniowych jego mieszkańców, lub też inaczej z kulinarnej perspektywy. W myśl maksymy – powiedz mi co jesz, a powiem ci kim jesteś…

Meksyk od kuchni może być bogatym źródłem wiedzy o regionie dawniej zamieszkiwanym przez Azteków. Autorka prowadzi nas przez znaną i mniej znaną historię tradycji kulinarnych Meksyku. Opowiada o tym, w jaki sposób przyrządzano dawniej ludzkie mięso i w jakim celu je jedzono. Nakreśla zmiany jakie zaszły w  tamtym rejonie dzięki hiszpańskiej konkwiście i, co ważne, nie skupia się jedynie na nowych produktach, które wzbogaciły tamtejszy jadłospis, ale także na społeczeństwie, które choć bardzo wiele straciło to jednak dokonało ogromnej transformacji. Dużo miejsca poświęca szczegółom na temat uprawy roślin oraz hodowli zwierząt, stosunkom między mieszkańcami regionu, którzy mieli (na przestrzeni wieków) różnorakie pochodzenie, wpływom obcych kultur, a także przepisom na potrawy wprost z egzotycznego Meksyku. Wszystko to okrasza ogromną ilością przypisów, co sprawia, że książka nabiera naukowego charakteru i stanowi mocny punkt wyjścia dla czytelniczych rozważań, badań oraz kulinarnych eksperymentów z kuchnią meksykańską.

Zdecydowanie nie jest to stricte książka kucharska. Jak już wspomniałam znajduje się w niej spora liczba przepisów należących do tradycyjnej oraz współczesnej kuchni Meksykanów, jednak wyraźnie widać, że autorka przy jej tworzeniu położyła nacisk na przybliżenie ogólnej historii regionu, a nie tylko jego smaku. Dlatego czytelnicy rozsmakowani w kuchni tamtych stron powinny być przygotowani na przyjęcie i przetworzenie ogromu informacji. Jedynym minusem z tym związanym jest, wyraźnie zauważalna, tendencja do powtórzeń pewnych krótkich partii treści. Wydaje się, że autorka wielokrotnie przywołuje te same informacje, gdyż brakuje jej punktu zaczepienia dla dalszych rozważań, które jednak są bardzo ciekawe. Dlatego też uważam, ze akurat na to można przymknąć oko.

Na plus:

+ tematyka

+ przepisy

+ połączenie publikacji naukowej z książką kulinarną

+ ogromna liczba przypisów

Na minus:

- powtórzenia informacji w tekście

Ocena:  4/6

Autor: Susana Osorio-Mrożek

Tytuł: Meksyk od kuchni. Od Azteków  do Adelity

Tłumacz: -

Gatunek: naukowa/kulinarna

Cykl: -

Liczba stron: 400

Wydawnictwo: Universitas

Cena: 39,00 zł

Recenzja została opublikowana na portalu DUŻEKA.

Volga Yerafeyenka - Seks kontra ZSRR

Seks i tak zwana erotyka w wielu kręgach kulturowych stanowią tematy tabu. Pomimo, jak się wydaje, ich wszechobecności w różnego typu środkach masowego przekazu, w wielu krajach sfera seksualna jest tematem poruszanym jedynie w czterech ścianach, a i to nie zawsze. Jednak, okazuje się, że w już nieistniejącym ZSRR, seks był traktowany nie tylko jako temat zakazany, ale także jako narzędzie do kontrolowania społeczeństwa.

Volga Yerafeyenka podjęła się przeprowadzenia analizy tego tematu, co zaowocowało stworzeniem bardzo ciekawej, choć niestety króciutkiej pracy o intrygującym tytule Seks kontra ZSRR. Rozważania autorki, choć poparte dosyć obszerną bibliografią (w porównaniu do ilości treści) wydają się być potraktowane dosyć pobieżnie. Badaczka skacze z tematu na temat – od ustawy na temat aborcji, do praw dotyczących wolności kobiet w okresie istnienia ZSRR. Czytając tę pozycję, nie mogłam oprzeć się wrażeniu, że jest to praca licencjacka, tyle że oprawiona w dużo ciekawszą, niż zazwyczaj, okładkę.

Nie zmienia to jednak faktu, że autorka zawarła w swojej pracy dosyć ciekawe kwestie np. fakt, że w pewnym okresie powstał dekret (funkcjonująca na wybranych obszarach ZSRR), mówiący o tym, że kobiety po osiągnięciu pełnoletności stają się własnością państwową i, że tak powiem kolokwialnie, można tudzież powinno się z ich usług seksualnych korzystać do woli. Takich ciekawostek Volga Yerafeyenka przedstawiła kilka, choć jak już wspomniałam, ich analiza wydaje się być płytka i przedstawiona jedynie szkicowo.

Trudno jest jednoznacznie ocenić tę książkę, gdyż zdecydowanie jest to świetna podstawa do rozwinięcia tematu. W pewien sposób wypełnia ona lukę na polskim rynku literackim, jednak biorąc pod uwagę jej cenę, niewielką objętość i zdawkowe przebrnięcie przez wszelkie wątki, mające jakikolwiek związek z tematyką seksu w dawnym ZSRR trzeba przyznać, że lektura jest lekko rozczarowująca. Z drugiej strony jest to lektura ciekawa i stanowi nowinkę literacką. Wybór pozostawiam czytelnikom.

Na plus:

- schludna okładka

- ciekawy temat

- dobra redakcja

- kilka ciekawostek

Na minus:

- niewielkie rozmiary

- pobieżne potraktowanie tematu

- lekki chaos panujący w wątkach związanych z tematem książki

- cena

Ocena: 3+/6

Tytuł: Seks kontra ZSRR

Autor: Volga Yerafeyenka

Liczba stron: 92

Wydawnictwo: NovaeRes 2013

Cena: 29,00zł

Brigitte Hanmann - Wiedeń Hitlera. Lata nauki pewnego dyktatora

Nazwisko Hitler jest kojarzone praktycznie w każdym miejscu kuli ziemskiej. I choć Adolf Hitler był jednym z największych zbrodniarzy w dziejach historii (oraz jednym z najsłynniejszych Niemców) to jego młodość wciąż owiana jest tajemnicą i ciągle pojawiają się na jej temat sprzeczne opinie. W czasach jego triumfu powstała niezliczona ilość mniej lub bardziej zakłamanych biografii, niemniej nie można nie zauważyć, iż sam zainteresowany dosyć mocno skrywał swoją przeszłość, lub też próbował kreować ją sam, podając do opinii publicznej odpowiednio spreparowane informacje. Zagadkę czasów wczesnej młodości Hitlera spróbowała rozwikłać Brigitte Hamann w książce Wiedeń Hitlera. Lata nauki pewnego dyktatora Tytuł ten stanowi pierwsze kompletne, poprawione i uzupełnione wydanie książki z roku 1999.

Na wstępie warto podkreślić, że Wiedeń Hitlera nie jest stricte biografią byłego Fuhrera Niemiec. Historia młodości Hitlera jest kreślona na barwnym i panoramicznym tle wielonarodowego Państwa jakim na początku XX wieku była Austria. Można nawet napisać, że to właśnie Austria wraz ze swoją stolicą Wiedniem stanowi oś i pierwszoosobowego bohatera tej interesującej książki. Tytułowe miasto, w którym Hitler przebywał przez kilka lat odcisnęło na nim ogromne piętno i ukształtowało jego poglądy polityczne oraz osobiste. Autorka przeplata anegdoty i informacje z życia młodego Adolfa z opisami sytuacji politycznej Austrii, życia codziennego w Wiedniu oraz innych społecznych aspektów. I o ile wszelkie fakty z życia w XX wiecznej Austrii są poparte tekstami źródłowymi, o tyle w związku z niektórymi etapami pobytu Hitlera w Wiedniu Brigitte Hamann snuje zwykłe przypuszczenia, gdyż brak na ten temat jakichkolwiek informacji w dostępnych źródłach historycznych. Przez wzgląd na to oraz na przystępny i lekki język tekstu jestem skłonna powiedzieć, że książka jest publikacją popularnonaukową a nie czysto naukową. Warto jednak zwrócić uwagę na dygresje, które autorka popełniła względem poprzedniego wydania książki, znajdziemy tu m.in. rozdział o przodkach Hitlera czy też rozwinięcie relacji z czasów jego pobytu w domu dla mężczyzn.

Ogromnie wartościowe są rozdziały, w których autorka obala pewne utrwalone w powszechnej opinii mity i legendy na temat Hitlera lub też po prostu niewyjaśnione do tej pory kwestie z jego życia jak np. jego pochodzenie, posiłkując się przy tym relacjami naocznych światków lub też wiarygodnymi publikacjami. Odsyłając tym samym do lamusa Main Kampf, czyli jedyną uznaną przez Hitlera, gdyż przez niego napisaną, biografię. W niektórych rozdziałach autorka przytacza wiele różnych opinii na temat jednego zdarzenia, pozwalając czytelnikom na własną interpretację. Z reguły jednak stara się jasno określić własne zdanie na dany temat.

Wiedeń Hitlera to książka wieloaspektowa. Autorka nie ogranicza się i omawia w rozdziałach także architekturę, muzykę czy też obyczajowość wiedeńską. Jednak ten obszerny zakres informacji, które chce  przekazać ma też swoje wady. Jedną z nich jest chaos, jaki niekiedy wkrada się w treści. Choć książka jest podzielona na rozdziały w sposób logiczny i czytelny to jednak Hamann powraca do tych samych tematów w różnych rozdziałach, co generuje wrażenie powtarzania informacji. Niekiedy zbyt głęboko rozwija pewne myśli całkowicie odchodząc od głównego tematu – nie sprzyja to zapamiętywaniu przeczytanych treści.

Pomimo wyżej wymienionych uwag, książka ta stanowi naprawdę wciągającą lekturę. Choć może nie zaspokoić w pełni oczekiwań czytelników nastawionych na prześledzenie losów Hitlera od dzieciństwa do dwudziestego czwartego roku życia, kiedy to wyjechał do Monachium. Z pewnością jednak będzie ona doskonała dla tych miłośników historii, którzy nie posiadają sprecyzowanego zakresu zainteresowań. Bogaty przekrój przez wszystkie warstwy społeczne Austrii; szeroka tematyka, poparta dużą liczbą tekstów źródłowych; przypisy, które ułatwiają rozszyfrowanie nieznanych nazw i określeń; oraz precyzyjne spięcie tego wszystkiego literacką klamrą z pokrętnymi i niezwykle zaskakującymi losami Adolfa Hitlera, sprawia że lektura ta stanowi nie tylko ucztę dla umysłu ale także historyczną gratkę dla wszystkich dociekliwych.

Na plus:

- szeroki zakres informacji i tematów

- dodanie „dygresji”

- przedstawienie sylwetki młodego Hitlera na bardzo rozbudowanym tle Wiednia i Austrii

- wyczerpanie tematu

- wiarygodność

- obalenie mitów na temat Hitlera

- pokazanie postaci Hitlera z innego niż dotychczas znany, punktu widzenia

- dobrze prezentująca się, trwała okładka

Na minus:

- niektóre zdjęcia są niewyraźne (publikacja nie straciłaby na wartości gdyby je pominąć)

- delikatny chaos w treści

Ocena: 5/6

Autor: Brigitte Hamann

Tytuł: Wiedeń Hitlera. Lata nauki pewnego dyktatora

Wydanie: II

Liczba stron: 586

Wydawnictwo: Rebis 2013

Sławomir Koper - Wielcy zdrajcy. Od Piastów do PRL

Zdrada, czyli świadome zawiedzenie zaufania pokładanego w innej osobie lub instytucji jest zjawiskiem znanym prawdopodobnie każdemu człowiekowi. Bez względu na to czy jest to zdrada partnerska albo małżeńska lub –większego kalibru – zdrada stanu tudzież ojczyzny, boli tak samo mocno i wzbudza podobne emocje. Zdrajcy ponoszą równie srogie konsekwencje jak ci, których owa zdrada dotknęła. Właśnie tą tematyką postanowił zająć się Sławomir Koper w swojej publikacji pod tytułem „Wielcy Zdrajcy. Od Piastów do PRL”. Przybliża on sylwetki postaci historycznych znanych z opisów dziejów Polski, których postępowanie w mniejszym bądź większym stopniu kwalifikuje się do określenia „zdrady”.

Autor już we wstępie swojej książki podkreśla, że dobór postaci jest całkowicie subiektywny. W większości przypadków unika on z resztą jednoznacznego ich opiniowania, podając szczegółowo jedynie okoliczności, które doprowadziły do takiego, a nie innego rozwoju wydarzeń. Nie znaczy to jednak, że autor nie wyraża swoich opinii, zazwyczaj robi to po prostu w sposób subtelny, zgrabnie podejmując polemikę z czytelnikiem a czasem nawet ze sobą. Każdy z rozdziałów opowiada historię innego „zdrajcy” bądź „zdrajczyni”. Niekiedy oczywiście łączą się one, ale Koper skrupulatnie trzyma się chronologii zdarzeń poczynając, jak w tytule, od czasów Piastów do obszernego PRL-u. Jest to ogromna zaleta tej publikacji, gdyż historia ma to do siebie, że łatwo się w niej pogubić lub też stracić wątek, a mnogość nazwisk jaka wiąże się z danymi wydarzeniami historycznymi potrafi czasem przyprawić o ból głowy – jednak czytając „Wielkich Zdrajców” takich negatywnych wrażeń nie doświadczymy.

Oczywistym jest dla mnie fakt, że książka ta nie może być traktowana jako stricte naukowa monografia. Pierwszy argument świadczący o tym to język, jakim posługuje się autor – lekki i swobodny, odbiega dalece od tradycyjnych tekstów podejmujących tematykę historyczną. Drugi, łączący się z powyższym, to styl jakim zabawia czytelników Sławomir Koper. Wszystkie piętnaście opowieści, jakie autor zawarł w książce, można traktować z ogromną dawką swobody. Opisane jak stare gawędy, przywodzą na myśl wysłuchiwane przy ognisku ciekawe historyjki. Jednak oba te argumenty przemawiają na korzyść omawianej przeze mnie lektury. Właśnie dzięki takim tekstom, można w przekonujący sposób zachęcić młodych ludzi do zapoznawania się z historią ponieważ, mimo iż autor faktycznie skupił się tu na kilkunastu mniej lub bardziej znanych postaciach, to jednak dosyć obszernie, choć „w pigułce” opisał tło historyczne zdradzieckich epizodów z ich życia.

Zdecydowanie nie jest to nudny podręcznik szkolny. Okazuje się nawet, że nasza rodzima historia jest niemniej barwna od angielskiej, czy też francuskiej. Jestem przekonana, że nawet zagorzali miłośnicy przeszłości znajdą w tej książce wiele informacji, które nie tylko poszerzą ich wiedzę z zakresu dziejów Polski, ale momentami nawet zaskoczą. Jedną z takich zaskakujących figur może być postać Karoliny Sobańskiej. Ciekawym może także okazać się sposób osądzania przez współczesnych historyków i samego autora postaci Aleksandra Wielopolskiego, czy też „biskupa-zdrajcy”, czyli św. Stanisława.  Koper przybliża całą masę różnych postaci historycznych i choć rozdziały jednoznacznie skupiają się na konkretnych jednostkach to jednak, podczas snucia ich historii pojawia się szereg nazwisk znanych z lekcji w szkole średniej, którym autor stara się nadać konkretny wizerunek względem omawianych zdarzeń.

Wartość tej publikacji podnosi także obszerna bibliografia i mnogość tekstów źródłowych, z których autor korzystał podczas pisania bądź też, które przytacza w rozdziałach. Dzięki temu, czytelnik ma pewność, że książka zawiera tylko sprawdzone i rzetelne informacje. „Wielcy Zdrajcy. Od Piastów do PRL” stanowią doskonałe kompendium wiedzy dotyczące przełomowych wydarzeń oraz postaci ważnych dla Polski na przełomie wieków. Szczerzę przyznaję, że nie trzeba być zapalonym miłośnikiem historii, by dać się urzec tej pozycji literackiej. Nie można nie zauważyć ogromu pracy jaką autor włożył w napisanie tej książki oraz to, jak ogromną wartość historyczną niesie ona ze sobą. Samo wydanie jest także przyjazne czytelnikowi, a to za sprawą przejrzystej czcionki, która nie męczy oczu oraz doskonałemu rozplanowaniu graficznemu jakim posłużyło się wydawnictwo Bellona. 

Jedyne co może razić to okładka, która choć doskonale oddaje charakter publikacji, to jednak nie przykuwa uwagi, a niektórych może nawet odstraszyć od zakupu. Nie mniej jednak książka ta jest godna uwagi i zapewnia nie tylko doskonałą zabawę, ale także zaopatruję w wiedzę, którą powinien posiadać każdy, kto interesuje się choć trochę Polską i jej dziejami.

Ocena: 6/6

Tytuł: Wielcy Zdrajcy. Od Piastów do PRL

Autor: Sławomir Koper

Wydawca: Bellona 2012

Liczba stron: 352

Cena: 35,00 zł

Recenzja ukazała się na portalu HISTORIA.ORG.PL

Dr Daniel Freeman i Jason Freeman - Rusz głową. Na tropach tajemnic ludzkiego umysłu

Ludzki umysł jest niesamowicie fascynującą maszyną skonstruowaną przez naturę. Dotychczas badaczom udało się odkryć niewielki odsetek tajemnic skrywanych w jego zakamarkach. I choć to, kim jesteśmy jest wypadkową połączenia kodu DNA z wpływami środowiskowymi to jednak istnieją pewne stałe cechy wspólne dla całego gatunku ludzkiego – o tych właśnie cechach traktuje książka Rusz głową. Na tropach tajemnic naszego umysłu. Dr Daniel Freeman (brytyjski psycholog kliniczny) połączył siły z Jasonem Freemanem (dziennikarzem zajmującym się popularyzacją wiedzy z zakresu psychologii), by odkryć przed czytelnikami kilkanaście sekretów ludzkich charakterów i zachowań. Trudno nie przyznać, że połączenie wiedzy naukowej ze stricte popularnonaukowym stylem jej przedstawienia dało bardzo ciekawe i przystępne rezultaty, o których opowiem w dalszej części tekstu.

Książka została podzielona na 16 tematycznych rozdziałów, wśród których można odnaleźć takie zagadnienia jak: osobowość; pamięć; szczęście i smutek; mężczyźni, kobiety i komunikacja; zaburzenia psychiczne i ich leczenie oraz wiele, wiele innych. Od razu sprostuję (tym, którym przyszło do głowy, że np. rozdział na temat komunikacji damko-męskiej można by potraktować, jak poradnik), że owa książka to nie poradnik! Stanowi ona raczej mini-encyklopedyczne kompendium wiedzy na temat tego, jak działają pewne procesy w naszej głowie i reszcie ciała, jak wpływają one na nasze życie oraz co robić by czasem coś działało lepiej lub, żeby coś innego wyeliminować całkowicie. Jednak dwa ostatnie tematy to raczej propozycje podane w pigułce.

Autorzy w bardzo przystępny sposób opowiadają o najważniejszych teoriach psychologicznych, które powstawały lub ewoluowały na przełomie lat. Niekiedy przekazują także informacje pobieżnie przyswajane na lekcjach biologii w szkole średniej, czasem popierając swoje słowa klinicznymi przykładami omawianych zjawisk. Stanowi to bardzo duży atut tej pozycji, szczególnie dla czytelników lubujących się w poszukiwaniach wiedzy na własną rękę. Panowie Freeman stosują w swojej publikacji pewne uwagi, wskazując to, na czym warto się skupić lub do czego odnieść, jednak nie zamęczają czytelników nazbyt rozbudowanymi treściami.

Muszę przyznać, że Rusz głową zawiera całkiem sporo przydatnych ciekawostek. A, jak samo autorzy przyznają, książka jest podzielona w taki sposób, by każdy rozdział stanowił osobną publikację, dzięki czemu można je czytać pojedynczo i niechronologicznie. Wydaje mi się jednak, że pozycję tę warto polecić psychologicznym laikom oraz młodszej grupie czytelniczej – mam na myśli starszych nastolatków – gdyż jest ona w stanie zaszczepić w nich pasję do tej dziedziny nauki, a przy okazji wyciągną z niej dużo więcej (w porównaniu ze specjalistami) przydatnej wiedzy, którą będą mogli poszerzać. Ludzie, na co dzień zajmujący i interesujący się psychologią mogą uznać, że książka Rusz głową, choć ciekawie napisana, nie zmienia stanu posiadanej przez nich wiedzy. Zdecydowanie jednak, zakres tematyczny, jaki obrali sobie autorzy, to duży plus lektury. Jestem przekonana, że każdy, kto hobbistycznie traktuje tę dziedzinę nauki, będzie usatysfakcjonowany książką, ponieważ zawiera ona podstawy  psychologii skondensowane na 306 stronach.

Dużą zaletą tej publikacji jest dosyć pokaźnych rozmiarów bibliografia, która odsyła do wielu, poważniejszych anglojęzycznych źródeł – świadczy to nie tylko o rzetelności, jaką wykazali się autorzy, by czytelnicy mieli pewność co do zawartości zakupionej książki, ale także o tym, że zadbali, by mogli oni poszerzać swoją wiedzę, dzięki wskazanym w źródłach lekturom.

Warto też zwrócić uwagę na wydanie. Choć może okładka nie przykuwa uwagi, to jednak dokładnie oddaje frywolny – popularyzatorski charakter zamieszczonych treści - a papier, jaki wykorzystano w tej książce jest naprawdę dobrej jakości. Drobny, choć przejrzysty druk, nie sprawia ani trudności ani wrażenia, jakby na siłę próbowano zwiększyć objętość lektury. Wszystko to składa się na wartą uwagi i godną polecenia pozycję na polskim rynku literackim.

Rusz głową to popularnonaukowa pozycja, przeznaczona dla wszystkich ciekawskich istotek, które chciałyby dowiedzieć się np. tego czemu mówi się, że mężczyźni są z Marsa, a kobiety z Wenus; czy nasz mózg posiada płeć; jak działa ludzka pamięć; skąd biorą się irracjonalne lęki oraz na jakich fundamentach powinien się opierać szczęśliwy związek – wszystkie teorie przedstawione w książce mają kliniczne atesty J. Polecam!

Ocena: 5/6

Tytuł: Rusz głową. Na tropach tajemnic ludzkiego umysłu

Autor: Dr Daniel Freeman, Jason Freeman

Ilość stron: 306

Wydawnictwo: Magnum 2011

Cena: 39,90 zł